Wiosną na plantacji truskawek najbezpieczniej jest najpierw wykonać mechaniczne odchwaszczanie, a potem zastosować herbicyd doglebowy lub dolistny dopasowany do fazy rozwojowej chwastów i wrażliwości odmiany. Taki schemat zmniejsza ryzyko uszkodzenia krzewów i pomaga zwalczyć chwasty jedno- i dwuliścienne. W artykule znajdziesz konkretne terminy, dawki oraz zasady bezpiecznego oprysku.
Dlaczego chwasty zagrażają plantacji truskawek?
Chwasty odbierają truskawkom wodę, składniki pokarmowe, światło i tlen. Silne zachwaszczenie obniża plon, a w skrajnych przypadkach może całkowicie zagłuszyć uprawę. Na niepożądanych roślinach rozwijają się także choroby i szkodniki, które łatwo przenoszą się na krzewy truskawek.
Chwasty dzieli się na rośliny jednoliścienne i dwuliścienne, dlatego program ochrony powinien łączyć metody chemiczne i mechaniczne. Oddziałują one na plantację w kilku istotnych obszarach:
- konkurują o wodę i składniki mineralne z gleby,
- ograniczają dostęp światła do liści truskawek,
- stanowią siedlisko dla patogenów i szkodników,
- utrudniają zbiór i pielęgnację międzyrzędzi.
Zbyt częste uprawki mechaniczne, szczególnie na glebach lekkich, niszczą strukturę podłoża. Dlatego nie można opierać ochrony wyłącznie na mechanice. Najlepsze efekty daje naprzemienne stosowanie herbicydów i zabiegów pielęgnacyjnych.
Podstawowa zasada wiosennego odchwaszczania truskawek: najpierw usuń chwasty mechanicznie, a dopiero potem sięgaj po herbicydy doglebowe lub dolistne.
Jak przygotować stanowisko pod truskawki przed wiosennym opryskiem?
Walkę z chwastami trzeba rozpocząć jeszcze przed założeniem plantacji. Należy wyniszczyć chwasty wieloletnie, do których należą skrzyp polny, rzepicha leśna i ostrożeń polny. Wiosną na stanowisku przeznaczonym pod truskawki można zastosować herbicyd zawierający glifosat.
Zabiegi glifosatem wykonuje się od połowy maja do października, gdy chwasty osiągną wysokość 10–15 cm. Gleby nie uprawia się wcześniej niż po 3 tygodniach od oprysku, a truskawki można bezpiecznie posadzić po upływie 4–5 tygodni od zabiegu, przy średniej dobowej temperaturze 13–15°C. Te odstępy chronią młodą uprawę przed pozostałościami środka.
Następny krok to wysiew przedplonu. Rośliny wydzielają substancje ograniczające rozwój chwastów i wzbogacają glebę w materię organiczną. Wartościowymi gatunkami są:
- gorczyca,
- gryka,
- facelia,
- mieszanka gorczycy i gryki.
Mieszanka gorczycy i gryki dodatkowo hamuje rozwój pędraków, a kilkukrotna uprawa gleby od maja do sierpnia niszczy część populacji szkodników i wyrzuca je na powierzchnię, co przywabia ptaki. Dzięki temu stanowisko staje się czystsze jeszcze przed sadzeniem truskawek.
Jakie zabiegi wykonać wiosną na młodych truskawkach?
Młode rośliny zakładane latem lub wczesną jesienią wymagają częstego nawadniania. Ciepło i wysoka wilgotność sprzyjają jednak intensywnemu kiełkowaniu chwastów. Na świeżych plantacjach pierwszeństwo mają uprawki mechaniczne i odchwaszczanie ręczne, ponieważ krzewy bez dostatecznej liczby korzeni przybyszowych są bardzo wrażliwe na herbicydy, zwłaszcza doglebowe.
Kiedy sięgać po herbicydy doglebowe?
Po 2–3 tygodniach od posadzenia, gdy rośliny dobrze się przyjęły i na plantacji nie ma jeszcze chwastów, można zastosować herbicyd doglebowy z pendimetaliną o stężeniu 455 g/l w dawce 2,5–3,5 l/ha. Preparatu nie miesza się z glebą. Zwalcza on chwasty jedno- i dwuliścienne w okresie kiełkowania. Nie należy go stosować na glebach lekkich, piaszczystych, ubogich w próchnicę ani zalanych wodą.
Drugi herbicyd doglebowy z napropamidem o stężeniu 450 g/l stosuje się na młodych plantacjach nie wcześniej niż 4 miesiące od posadzenia, w dawce 4–6 l/ha. Należy go płytko wymieszać z glebą. Wcześniejsze użycie może uszkodzić młode krzewy.
Czym uzupełnić pielęgnację w rzędach?
Po zbiorach na starszych plantacjach chwasty bywają już w zbyt zaawansowanej fazie, aby herbicydy zadziałały. Wtedy konieczne są uprawki mechaniczne w międzyrzędziach i ręczne pielenie w rzędach. Dopiero gdy chwasty ponownie zaczynają kiełkować, można sięgnąć po środki z aktualnym zezwoleniem do uprawy truskawki. Wybór jest niewielki, dlatego trzeba rotować substancje o różnych mechanizmach działania.
Jak zwalczać chwasty wiosną na starszych plantacjach?
Wiosną na starszych plantacjach ciepłe dni i wilgoć w glebie pobudzają kiełkowanie chwastów. Jeśli jesienią nie zastosowano herbicydów doglebowych, można je podać wczesną wiosną lub wybrać środek z inną substancją czynną niż jesienią. Gdy chwasty mają już 4 i więcej liści właściwych, oprysk dolistny nie wystarczy. Wtedy najpierw wykonuje się odchwaszczanie mechaniczne w międzyrzędziach i ręczne w rzędach, a dopiero potem planuje herbicydy.
Jak zwalczyć chwasty dwuliścienne?
Do zwalczania chwastów dwuliściennych wiosną można użyć herbicydu z metamitronem o stężeniu 700 g/kg. Pobierany jest przez korzenie i liście, dlatego stosuje się go tuż przed wschodami lub na wschodzące chwasty w fazie 2–3 liścieni. Zaleca się dwukrotną aplikację po 0,8 kg/ha w odstępie 10 dni. Taki zabieg dłużej chroni plantację przed kolejnymi wschodami.
Na chwasty dwuliścienne po osiągnięciu fazy liścieni można też zastosować środek z mieszaniną fenmedifamu, desmedifamu i etofumesatu o łącznym stężeniu 180 g/l, metodą dawek dzielonych. Wykonuje się 3 zabiegi w dawce 1,5 l/ha, w odstępach 7–14 dni. Ta metoda sprawdza się zwłaszcza przy mniejszych chwastach.
Jak zwalczyć chwasty jednoliścienne?
Na chwasty jednoliścienne sięga się po graminicyd z kletodymem o stężeniu 120 g/l. Na chwasty jednoroczne stosuje się dawkę 0,8 l/ha, a na perz w fazie 4–6 liści właściwych dawkę 2 l/ha. Środek działa nalistnie i wymaga, aby liście chwastów były suche.
Kiedy stosować herbicydy doglebowe?
Herbicydy doglebowe z pendimetaliną (455 g/l) lub napropamidem (450 g/l) można aplikować tylko wtedy, gdy gleba jest wilgotna i wolna od chwastów. Do poprawy działania warto dodać adiuwant, który poprawia osadzanie i przyleganie cieczy użytkowej do powierzchni gleby, zapobiega przemieszczaniu się środka w głąb profilu i zmniejsza ryzyko fitotoksyczności. Po jesiennym zastosowaniu herbicydów doglebowych wiosenne wschody są ograniczone, ale mogą pojawić się gatunki słabo zwalczane przez dany środek.
Jak chronić wrażliwe odmiany i uniknąć błędów?
Nie wszystkie odmiany truskawek jednakowo znoszą herbicydy. Elsanta, Kent, Elkat i Flair są wrażliwe na środki z metamitronem. Odmiany Albion, Capitola, Darselect i Marmolada źle reagują na mieszaninę fenmedifamu, desmedifamu i etofumesatu. W obu grupach trzeba bardzo ostrożnie dobierać preparaty.
Które odmiany są wrażliwe na herbicydy?
Reakcja odmianowa ma duże znaczenie, dlatego program ochrony powinien być ustalany indywidualnie. Poniższe zestawienie ułatwia orientację w wrażliwości najpopularniejszych odmian:
| Substancja czynna | Wrażliwe odmiany truskawek | Zalecenie |
| metamitron | Elsanta, Kent, Elkat, Flair | unikać lub stosować z dużą ostrożnością |
| fenmedifam + desmedifam + etofumesat | Albion, Capitola, Darselect, Marmolada | wybierać preparaty o innym mechanizmie działania |
| pendimetalina | młode rośliny na glebach lekkich i ubogich w próchnicę | nie stosować na stanowiskach piaszczystych i zalanych |
Jak ograniczyć ryzyko fitotoksyczności?
Każdy producent powinien układać program zwalczania chwastów z uwzględnieniem odmiany owoców i składu gatunkowego chwastów. Warto też stosować ściółki, które ograniczają wschody. Przed sezonem 2026 sprawdź aktualny wykaz środków dopuszczonych do uprawy truskawki, ponieważ lista rejestracyjna bywa aktualizowana.
Przed każdym zabiegiem sprawdź aktualną etykietę środka ochrony roślin – dawki i zakres rejestracji mogą się zmieniać co sezon.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Dlaczego nie warto polegać tylko na mechanicznym odchwaszczaniu truskawek?
Częste uprawki, zwłaszcza na glebach lekkich, niszczą strukturę podłoża, dlatego najlepsze efekty daje łączenie mechaniki z herbicydami.
Kiedy można stosować glifosat na stanowisku przed założeniem plantacji?
Zabiegi glifosatem wykonuje się od połowy maja do października, gdy chwasty mają 10–15 cm wysokości, a sadzenie truskawek dopuszczalne jest po 4–5 tygodniach od oprysku.
Jak postępować na młodej plantacji truskawek tuż po posadzeniu?
Przez 2–3 tygodnie preferuje się uprawki mechaniczne i ręczne pielenie; dopiero po tym czasie, jeśli rośliny się przyjęły, można użyć doglebowego pendimetalinu.
Kiedy i w jakich dawkach stosuje się pendimetalinę oraz napropamid na młodych plantacjach?
Pendimetalinę podaje się 2–3 tygodnie po posadzeniu w dawce 2,5–3,5 l/ha bez mieszania z glebą, natomiast napropamid stosuje się nie wcześniej niż po 4 miesiącach w dawce 4–6 l/ha i należy go płytko wymieszać.
Jak zwalczać chwasty dwuliścienne wiosną?
Można użyć metamitronu aplikowanego przed wschodami lub na 2–3 liścienie w dwóch dawkach po 0,8 kg/ha w odstępie 10 dni, albo wykonać trzy aplikacje mieszaniną fenmedifamu, desmedifamu i etofumesatu co 7–14 dni.
Jaki środek stosować przeciw chwastom jednoliściennym i kiedy?
Na jednoliścienne stosuje się kletodydyny (graminicyd) o stężeniu 120 g/l, 0,8 l/ha na jednoroczne trawy i 2 l/ha na perz w fazie 4–6 liści właściwych przy suchych liściach chwastów.
Jak chronić wrażliwe odmiany truskawek przed fitotoksycznością?
Należy dobierać program ochrony indywidualnie do odmiany, unikać substancji znanych jako szkodliwe dla danej odmiany i stosować ściółki ograniczające wschody chwastów.
Co zrobić przed każdym zabiegiem oprysku, by uniknąć błędów?
Przed zabiegiem trzeba sprawdzić aktualną etykietę środka i listę dopuszczonych preparatów, ponieważ zakres rejestracji i dawkowanie mogą ulegać zmianie.
